Het Volkshuis van Horta, de wijken die voor de Noord-Zuidverbinding werden gesloopt, de overwelfde Zenne: wat de stad verloor, wanneer, en wat ervoor in de plaats kwam. Elke fiche vermeldt haar bronnen.
Parkeergebouw, in 1957 opgetrokken op de plaats van de noordelijke hal van de Centrale Hallen, voor de bezoekers van Expo 58, waaraan het zijn naam dankt.
In de plaats: Brucity, het administratief centrum van de Stad Brussel (2022).
Let op: Het jaar van de sloop (2017) komt van Wikidata.
Overdekte markt, ingehuldigd op 20 november 1879 achter de Sint-Bonifatiuskerk. In 1936 afgekeurd wegens bouwvalligheid en na de Tweede Wereldoorlog gesloopt.
Let op: Het precieze jaar van de sloop staat niet in het artikel; Wikidata vermeldt 1971.
Wintervelodroom met 15 000 plaatsen onder een groot glazen dak, ingehuldigd op 5 oktober 1913. De Rolling Stones spelen er in maart 1966; laatste avond op 16 november 1966, sloop in 1967.
Volkswijk bij het Noordstation. Het Manhattanplan, goedgekeurd op 17 februari 1967, voorziet een zakenwijk: de meeste huizen worden gesloopt en meer dan 15 000 bewoners verdreven.
In de plaats: De kantoortorens van de zakenwijk; de eerste openen in 1976.
Let op: Het aantal verdreven bewoners verschilt naargelang de bron.
Het art-nouveaumeesterwerk van Victor Horta, gebouwd voor de Belgische Werkliedenpartij en ingehuldigd op 2 april 1899 in aanwezigheid van Jean Jaurès. Gesloopt in 1965 ondanks Belgisch en internationaal protest; een deel werd gedemonteerd en genummerd met het oog op een heropbouw.
In de plaats: De Zaveltoren, 26 verdiepingen kantoren, ook Blatontoren genoemd.
Twee hallen van glas en gietijzer, gebouwd na de overwelving van de Zenne. De noordelijke hal wordt in 1956 gesloopt voor Parking 58, de rest rond 1963.
In de plaats: Parking 58 (op zijn beurt gesloopt), daarna Brucity, het administratief centrum van de Stad, opgeleverd in 2022.
Schietcomplex van 20 hectare, ingehuldigd in 1889 langs de Reyerslaan. Tijdens beide oorlogen worden er verzetslieden terechtgesteld. In 1962 verkocht aan de radio en televisie en op 29 april 1963 opgeblazen.
In de plaats: De gebouwen van RTBF en VRT; alleen het Ereperk der Gefusilleerden blijft over.
Paviljoen van Expo 58, ontworpen door het bureau van Le Corbusier, grotendeels door Iannis Xenakis, voor een klank- en lichtspektakel. Na de tentoonstelling gesloopt.
Kopstation aan het Rogierplein, getekend door François Coppens en ingehuldigd in 1846. Het huidige station vervangt het in 1952, enkele honderden meters noordelijker; het gebouw wordt in 1956 gesloopt.
In de plaats: Het Rogiercentrum (Martinitoren), daarna de Rogiertoren.
Het eerste station van Brussel, in gebruik genomen op 5 mei 1835 met de eerste spoorlijn van het land. Op 16 januari 1954 gesloten voor reizigers en tussen 1954 en 1958 gesloopt.
In de plaats: Een helihaven van Sabena (1953-1966), daarna het Maximiliaanpark.
Art-nouveauherenhuis ontworpen door Victor Horta voor de industrieel Octave Aubecq. Gesloopt in 1950; de hoofdgevel werd gedemonteerd en bewaard in de hoop op een heropbouw.
Het eerste monumentale Zuidstation, ingehuldigd in 1869 als kopstation. Een tweede station vervangt het in 1949, vóór de opening van de Noord-Zuidverbinding in 1952.
Renaissancepaleis, gebouwd van 1550 tot 1555 voor kardinaal Granvelle, het eerste voorbeeld van Romeinse renaissance in de Nederlanden. De ULB verlaat het in 1928; het wordt in 1931 gesloopt.
In de plaats: De werken van de Noord-Zuidverbinding.
Volkswijk tussen de Grote Markt en de bovenstad, waar ongeveer tienduizend mensen woonden. Voor de Noord-Zuidverbinding worden 970 woningen onteigend en vanaf 1910 gesloopt; alleen de Magdalenakapel ontsnapt aan de slopers.
In de plaats: Het Centraal Station en de lanen van de Noord-Zuidverbinding, ingehuldigd op 4 oktober 1952.
Let op: Het cijfer van tienduizend inwoners komt alleen uit het Nederlandstalige artikel.
Het kanaal van Willebroek bracht de schepen tot in het hart van de stad. Het Sint-Katelijnedok wordt gedempt in 1853, het Schuitendok, het Hooidok en het Handelsdok in 1910.
In de plaats: Het Sint-Katelijneplein, de Vismarkt en de kaaien, die hun naam behielden.
Zeer oude volkswijk op de helling van de Hofberg, rond de Driehoofdenstraat. Het plan wordt in 1894 goedgekeurd tegen de zin van burgemeester Karel Buls; de wijk wordt in 1897-1898 gesloopt.
In de plaats: Een braakliggend terrein, een voorlopige tuin voor de Wereldtentoonstelling van 1910, daarna de Kunstberg.
Neoclassicistisch gebouw, opgetrokken van 1818 tot 1823 door François Verly op de plaats van de jezuïetenkerk. Vervangen door het paleis van Poelaert, ingehuldigd in 1883, en gesloopt in 1892.
De rivier stroomde door het centrum tussen dicht opeengepakte huizen. Het contract voor de overwelving wordt getekend op 15 juni 1866; 1 100 huizen worden onteigend, de werken starten in februari 1867 en eindigen op 30 november 1871. Het Sint-Gorikseiland verdwijnt samen met de rivier.
In de plaats: De centrale lanen, de Beurs en de Centrale Hallen.
Gotische kerk, voltooid in 1584 op het grote eiland in de Zenne, verbonden met het ontstaan van de stad. Gesloopt tijdens de Franse periode, van 1798 tot 1801.
In de plaats: Een plein, daarna de Sint-Gorikshallen.
De tweede stadsomwalling wordt gebouwd van 1356 tot 1383 en ontmanteld van 1782 tot 1818. De Naamsepoort, een van de poorten, verdwijnt in 1784. Alleen de Hallepoort blijft over.
Bijna 700 jaar lang de residentie van de vorsten, verwoest door een brand in de nacht van 3 op 4 februari 1731. De ruïnes blijven meer dan veertig jaar liggen en worden tussen 1774 en 1778 geslecht.
In de plaats: Het Koningsplein en zijn wijk; de ondergrondse resten zijn te bezoeken.
1963vandaag
rond 1890-19002015
